Steekt een hert de weg over of rijden wij door het bos?
Met deze zin vatte Thalia Verkade haar boek Het recht van de snelste. Hoe ons verkeer steeds asocialer werd. samen. Een echte aanrader over hoe de publieke ruimte ingericht wordt met verkeer als uitgangspunt, niet de natuur of spelende kinderen of wie dan ook maar die óók aanwezig is in die publieke ruimte.
De zin bleef me bij, omdat het zo helder blootlegt dat de normen en de uitgangspunten waarmee je elke dag van je leven opgroeit onzichtbaar worden. Ook als die normen zinloos zijn, ook als die normen schadelijk zijn. Ik begon het steeds vaker te zien in mijn eigen leven, waar ik me als neurodivergent mens toch heel vaak dat overstekende hert voel. Met als belangrijkste plek waar dat gebeurt mijn eigen huis. En ik begon het te zien bij anderen. Bij vrienden, bij buren, bij cliënten.
Want iets waar maar weinig over gepraat, maar veel onder geleden wordt, is schaamte voor je huis. Schaamte voor de rommel, schaamte voor de lampen die nog opgehangen moeten worden, schaamte dat de kerstboom nog staat in maart, schaamte dat er een enorme stapel ongeopende post op de mat ligt. Schaamte dat er kamers zijn die je niet meer in durft, omdat de spullen van vloer tot plafond liggen gestapeld. Schaamte die zo groot kan worden, dat je mensen niet meer durft uit te nodigen.
Iedereen heeft zo hun eigen Achilleshiel. Voor sommige mensen is het de afwas, voor anderen is het de was, de post, de tuin, de kattenbak. Voor mij is het de vloer. Ik zou je niet kunnen uitleggen waarom, maar de vloer schoonmaken is het moeilijkste wat er bestaat voor me. Ik heb een goedlopend bedrijf, ik heb een leuk kind grootgebracht, ik ben bestuurslid van mijn VVE, ik kan meerdere muziekinstrumenten bespelen, maar even stofzuigen, vegen of dweilen is bijna onmogelijk voor me. Ik snap ook wel dat het een kwestie is van “gewoon even” de bezem pakken en in 10 minuten de vloer schoonmaken, maar het past niet in mijn brein HOE DAN?! Ik krijg het bijna nooit voor elkaar, wat betekent dat mijn vloer meestal vies is.
Ik heb me daar jaren voor geschaamd. Omdat ik zelf ook wel snap dat het eigenlijk een taakje van niks is. Omdat ik niet begrijp waarom ik het niet kan. Ik heb me er zo veel voor geschaamd dat ik mensen niet meer durfde uitnodigen thuis, dat mijn eigenwaarde eronder leed, dat ik mezelf elke dag op mijn kop gaf dat het alweer niet gelukt was. Ik heb van alles geprobeerd, stofzuigen, vegen, dweilen, een Swiffer, een robotstofzuiger, eens in de zoveel tijd alles doen, juist elke dag een heel klein stukje doen, het huis opdelen in zones en dan elke dag een zone, elke week een zone, elke maand?! Het hielp allemaal niks. Sinds ik verhuisd ben naar een appartement op de begane grond en ik twee katten heb, is het helemaal kansloos. Overal zand en modder en haar.
Tot ik aan die ene zin dacht en eens heel diep na ging denken over welke norm hier nu eigenlijk in werking treedt en wat vind ik daar eigenlijk van? Schiet ik tekort als mens? Of hebben anderen een ongezonde obsessie met schone schijn? Ik denk eigenlijk dat ik geen bezoek wil van mensen die anderen om zoiets sufs veroordelen. Alsof alles wat ik ben er niet meer toe doet, wat een rare manier van naar de wereld kijken. Dus:
